صفحه اصلی > اخبار، اطلاعیه ها و رخدادهای آینده 
اخبار > نشست تخصصی گرامیداشت روز جهانی خاک در دانشگاه خلیج فارس


  چاپ        ارسال به دوست

نشست تخصصی گرامیداشت روز جهانی خاک در دانشگاه خلیج فارس

نشست تخصصی گرامیداشت روز جهانی خاک در دانشگاه خلیج فارس سه شنبه 14 آذرماه سالن ابن سینا از ساعت 9 - 12


خاك، پيکره اي طبيعي و پوياست که بر اثر فرايندها و عوامل خاکساز تشکيل شده و در برگيرنده مواد معدني و آلي است که پوسته خارجي زمين را مي پوشاند و بستر و جایگاه رشد گياهان در طبیعت می باشد.

خاک به عنوان یکی از اجزاء مهم منابع طبيعي، سرمايه ملي و بستر حيات، نقش اساسي در استقرار و رشد جوامع بشري و نيز ساير مخلوقات دارد و در واقع بخشي از زنجيره غذايي انسان و ساير موجودات زنده از خاك مي باشد. به همين دليل هرگونه آلودگي موجود در خاك مي­تواند در طي زنجيره غذايي، به سطوح بالاتر انتقال يافته و در نهايت در انسان تمركز يابد. خاك از منابع تجديدپذير به شمار مي رود اما بر اساس مراجع مختلف علمی، تشكيل هر سانتي­متر خاك در شرايط مختلف آب و هوايي از 100 تا 10000 سال طول مي كشد. رفع محدودیت های خاک نیز هزینه بر و درازمدت است.


با درك عمیق قدر و منزلت منابع خاك کشور و لزوم حفظ و حراست از این سرمایه خدادادي جهت بهره برداري پایدار و حفظ امانت براي نسلهاي آینده، اعتقاد راسخ داریم که توسعه پایدار هیچ کشوري بدون توجه بـه منـابع خـاك، دسـت یافتنی نخواهد بود. در هر سال روز پنجم دسامبر( 14 آذر)، به عنوان روز جهانی خاك معرفی گردیده است. در کشور ما نیز از 12 تا 18 آذر ماه به عنوان هفته گرامیداشت خاک در نظر گرفته شده است. در نظر گرفتن هفته گرامیداشت خاک بیانگر لزوم توجه هرچه بیشتر به این سرمایه عظیم خدادادي است کـه بـه علـت افـزایش نیازهـاي روزافزون جمعیت جهان تحت فشار مضاعف قرارگرفته است. امروزه آثار زیانبار عدم توجـه بـه سـنت هـاي الهـی و سـوء مدیریت در بهره برداري از منابع خاك و اراضی پدیدار گشته و زنگ خطر جدي را در مورد رفاه، سـلامت و حتـی ادامـه حیات بشر به صدا درآورده است.

همه ما می دانیم که خاک‌های جهان به دلیل توسعه شهرها، جنگل‌زدایی، شیوه‌های مدیریت و کاربری ناپایدار سرزمین، آلودگی، چرای مفرط و پدیده تغییر آب و هوا در معرض خطر نابودی قرار دارند و مادامی که خاک‌ها در خطر باشند زندگی سالم نیز نمی‌تواند مفهوم چندانی داشته باشد. زندگی سالم و پایدار بدون خاک سالم امکانپذیر نمی باشد زیرا تنها خاک سالم می تواند امنیت غذایی را تامین کند. اینکه به بهانه تامین غذای امروز و افزایش تولید از کود و سموم شیمیایی بی رویه استفاده می کنیم خاک های حاصلخیز را از بین برده و در نتیجه خاک مناسبی جهت تامین غذای نسل آینده وجود نخواهد داشت که این رویه در تقابل با اصول توسعه پایدار است، از سوی دیگر آلودگی خاک به راحتی به گیاهان و منابع آبی و موجودات آبزی انتقال یافته و سلامت مصرف کننده را به خطر می اندازد.


نقش های متعددی برای خاک در محیط زیست می توان قائل شد که مهمترین آنها شامل: تامین غذا، پایه و اساس پوشش گیاهی، حافظ تنوع زیستی سیاره زمین، نگهدارنده یک چهارم از کل تنوع زیستی جهان، نقش کلیدی در تغییرات آب و هوایی و در چرخه کربن، ذخیره کننده و بهبود دهنده منابع آبی در برابر سیل و خشکسالی می باشند. با توجه به غیر قابل تجدید بودن و نقش های متعدد و حیاتی خاک در طبیعت، حفظ آن برای آینده پایدار و امنیت غذایی ضروری است.

یکی از فرایندهایی که منجر به تخریب خاک می شود فرسایش خاک است. براساس برآوردهای انجام شده، فرسایش خاک کشور در سال 1355 معادل یک میلیارد تن بوده که ده سال بعد به 5/1 میلیارد تن و در سال 1375 به 5/2 میلیارد تن افزایش یافته است. در حال حاضر، میزان فرسایش خاک در ایران، حدود 7/16 تن در هکتار است که با شاخص جهانی پنج تا شش تن در هکتار، فاصله بسیار زیادی دارد.

برخي از مهم ترين پيامدهاي فرسايش خاك در ايران موارد زير مي باشند:

·        کاهش ‌11 درصدي وسعت جنگل‌هاي ايران در طول‌40 سال

·        رسوب‌گذاري در حدود‌240 ميليون مترمکعب در حوزه سدهاي کشور(معادل سالانه پنج سد با ذخيره ‌50 ميليون مترمکعب)

·        بيابان‌زايي در بيش از ‌100 ميليون هكتار از اراضي كشور

·        کاهش قابليت توليد محصول

·        افزايش غلظت گازهاي گلخانه اي (N2O, CH4, CO2) به اتمسفر و گرم شدن جهاني هوا

آلودگي خاک ناشي از توسعه ناپايدار فعاليتهاي صنعتي، شهري، معدني و كشاورزي نیز از عوامل عمده تخريب خاک به شمار مي رود. در اثر گسترش آلودگي و تخريب خاك،‌ بيابان زائي در مناطق خشک و نيمه خشک کشورمان به وقوع مي پيوندد كه این مسئله مهم نیز ناشی از پيامدهاي تخریب خاک است.

شوری و سدیمی بودن خاک یکی دیگر از عوامل مهم محدودیت استفاده بهینه از خاک های موجود می باشد. عوامل مختلفی در شور شدن خاک ها نقش دارد که یکی از مهمترین آنها، آبیاری اراضی کشاورزی با آب های نامطلوب می باشد. همچنین عدم شستشوی املاح وارد شده از طریق آب آبیاری به خاک مسئله شور شدن خاک ها را تشدید نموده است. بر اساس مطالعات انجام شده بیش از 650 هزار هکتار از اراضی استان بوشهر جزء خاک های شور می باشد. علاوه بر این حدود 270 هزار هکتار از خاك های استان مشکل سدیمی دارند.

توزيع نامتعادل منابع خاک در کره زمين، ناآگاهي و عدم مديريت صحیح خاک ها، استفاده بیش از اندازه از خاک به منظور دستيابي به انواع مواد غذائي و محصولات کشاورزي بیشتر و محدوديت های موجود در منابع خاک و سرانه زمين، تخريب و هدر رفت خاک را تشديد نموده است. این در حالی است امکان تولید خاک در کوتاه مدت وجود ندارد، زیرا تولید هر یک سانتیمتر خاک به صدها سال زمان نیاز دارد، بنابراین ناچاریم همین میزان خاک حاصلخیز خود را حفظ کنیم که این موضوع نیازمند تلاش جمعی مردم، مسوولان و پشتیبانی قانونی از دستگاه های اجرایی در زمینه حفاظت از خاک می باشد.

 

 

 

 


١٠:١٤ - جمعه ١٠ آذر ١٣٩٦    /    شماره : ١٤٧٨    /    تعداد نمایش : ١٠٧







کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت به دانشگاه خلیج فارس تعلق دارد.